/
/
Kei te whakamōhio atu ki a Moana Va'aelua – Tumuaki Matua o te Pūtake, Kāreti o Auckland

Kei te whakamōhio atu ki a Moana Va'aelua – Tumuaki Matua o te Pūtake, Kāreti o Auckland

I te tau 2025, e hihiko ana te Kura BUSY ki te whakatuwhera i tana papa kura tuatahi ki Aotearoa, kei Auckland. Ināianei, e whakaae ana ki ngā pātai mō te rēhitatanga me te whakarite haerenga tirotiro ki te papa kura mō ngā mātua, ngā ākonga e hiahia ana ki te kōrero, me ērā atu kaiwhai pānga mātauranga.

E tuku ana te Kura BUSY i tētahi tauira mātauranga kē mō ngā ākonga kura tuarua o ngā tau 11 me te 12 e uaua ana, kua ngaro rānei i te hiahia ki tō rātou mātauranga; he rahi iti ake ngā karaehe, he huarahi ako whaiaro, ā, kāore he utu. Kua tino angitu tēnei tauira kē i Ahitereiria (kei reira e iwa ngā papa kura i tēnei wā), e whakarite ana kia tautokohia ngā ākonga kia oti tō rātou mātauranga, ā, kia anga whakamua ki ngā akoranga anō, ki ngā ara mahi rānei.

Ko Moana Va'aelua, te Tumuaki Taketake o te peka o Auckland, e whakamōhio ana ia ki te hapori o Auckland.

Ka taea e koe te kōrero mai ki a mātou mōu ake me tō papakutanga i roto i te mātauranga?

Kia ora tātou katoa!

He uri ahau nō Mangaian (Ngā Moutere Kuki) me Kotiana, i tipu ake au i Glen Innes i te taha rāwhiti o Ōkland, i haere au ki Te Kura o Tamaki i mua i taku whai mahi i te rāngai mātauranga. I roto i ngā tau e rua tekau mā rima kua pahure, kua mahi au i ngā kura tuarua me ngā kura tuarua-nui, ā, kua whakapaua e au te nuinga o taku wā ki te tiaki ā-wairua, ki te oranga o ngā ākonga, me te waihanga kaupapa auaha hei tautoko i ngā ākonga kanorau. Nā aku 23 tau i roto i te mātauranga tuarua, me taku wheako i tētahi kura ara e ōrite ana tōna wairua ki Te Kura BUSY, i whakapakari i taku hihiri ki te mahi tahi me ngā ākonga e uaua ana ki te angitu i ngā taiao mātauranga tuku iho.

Ko tēnei tūranga hei tumuaki matua o The BUSY School e hāngai ana ki taku ariā mō te whakatairanga i ngā tikanga whakauru, e whakautu ana ki ngā ahurea, ā, e whakamanahia ana te oranga o ngā ākonga, tō rātou mana motuhake, me tō rātou angitū mātauranga. E whakapono ana ahau ko te hanga hononga kaha, tautoko hoki ki ngā ākonga, ki ngā whānau, me ngā hapori he mea matua kia whakatuwhera i te kaha katoa o ia ākonga.

Ko te whāinga a The BUSY School kia whakahihiko anō i ngā ākonga ki tō rātou mātauranga, kia waihanga huarahi ki te angitu, e hāngai ana ki taku tirohanga mō te mātauranga—he mea whakanui i te kanorau, e whakatairanga ana i ngā whakatutukitanga a ngā ākonga, ā, e mahi ngātahi ana me ngā whānau me ngā hunga whai pānga. Ngātahi, ko tā mātou whāinga he whakarato i tētahi taiao ako e rongo ai ia ākonga katoa he mea whai mana, he mea tautoko, he mea whakamanahia kia eke ki tō rātou kaha katoa.

He aha te take e whakapono ai koe e hiahiatia ana te huarahi kē o The BUSY School ki te mātauranga i Auckland?

E whakapono ana ahau he tino whakaurunga nui ki Auckland te huarahi kē o The BUSY School ki te mātauranga. Ka tuku tautoko tino hiahiatia ki ngā ākonga, ki ngā whānau, me ngā hoa whai wāhi ki te mātauranga e kitea ana kāore pea e tutuki katoa ngā hiahia o te pūnaha kura matua. Nō ngā take maha, e uaua ana ētahi ākonga ki te whai wāhi ki ngā taiao mātauranga tuku iho. Mā te whai huarahi kē ka whiwhi rātou i ngā whai wāhitanga hou hei hono anō ki tō rātou ako.

Ka āhei te Kura BUSY i ngā ākonga ki te torotoro i ngā huarahi kāore pea e wātea ana, kāore rānei e whai rauemi ana i ngā kura, ā, ka whakaatu hoki ki ngā whānau i ngā kōwhiringa kāore pea rātou i whakaaro ai i mua. Mā te whakarato tautoko whaiaro, te ngawari me te aro ki te oranga, ka hoatu e mātou ki ngā ākonga ngā taputapu kia riro mā rātou te whakahaere i tō rātou mātauranga, ā, kia anga whakamua rātou me te māia. Ehara tēnei tauira i te mea e whai painga ana mō ngā ākonga me ō rātou whānau anake, engari ka whakakaha hoki i te hapori whānui mā te waihanga huarahi hou mō te angitu.

He aha ētahi o ngā wero e pā ana ki ngā rangatahi i ēnei rā mō te mātauranga?

Kei te aroaro o ngā rangatahi o ēnei rā he maha ngā wero e tino pā ana ki tō rātou haerenga mātauranga. Ko tētahi o ngā take nui ko te tae ki te kura, ā, kei te piki haere te kore tae ki te kura. He maha ngā ākonga e raru ana i te kore whai wāhi ki te kura, e pahure ana ngā wāhanga kura, ngā tau rānei, kāore rātou i te wheako i ngā wā e tino hono ana, e tautokohia ana, e angitu ana rānei i ā rātou mahi ako.

He wero anō ko te kore hononga o ētahi ākonga ki te uara o te mātauranga. He maha ngā wā ka ngaro te hiranga o te haere ki te kura ia rā me te whakapau kaha kia angitu i ngā akoranga, otirā mēnā kāore rātou e kite ana me pēhea tōna hononga ki ā rātou anamata. Ahakoa e whakapau kaha ana ngā kura ki te tautoko i te tokomaha o ngā ākonga, ko te mea pono, ka taea tonu e ētahi te hinga i waenga i ngā mokowā, ahakoa ngā whakapau kaha katoa.

Ka toro atu ngā wero ki tua atu i ngā ākonga, ki ō rātou mātua me ō rātou hapori. Me whakapau kaha ngātahi kia hanga, kia mau tonu hoki ngā hononga pakari i waenga i ngā kura, ngā whānau me ngā hunga whai pānga. He uaua te kimi wā me ngā rauemi kia mahi ngātahi ai ki te whakatairanga i te māia ki a rātou anō, te oranga me te angitū mātauranga o ngā ākonga.

Hei tāpiri, he wero tonu te whakanui i te kanorau me te waihanga i ngā taiao e whakahonore ana, e whakaute ana i ngā tuakiri ahurea. He mea nui kia mau tonu te haepapa, te pono, me te whakauru i roto i ā mātou whakawhitinga kōrero ki ngā ākonga me ō rātou whānau, kia tino whakatairanga i ā rātou wheako, kia mōhio ai rātou e whai mana ana, e tautokohia ana hoki.

He aha ngā tohutohu ka hoatu e koe ki tētahi mātua, ki tētahi rangatahi rānei e uaua ana ki te mātauranga whānui?

Ko te mahi tuatahi, he noho tahi me tō tamaiti kia mārama ai koe ki ngā take e uaua ana ki a ia. He uaua pea ki ngā rangatahi te whakamārama, nō reira he mea nui kia whakarongo āta, kia manawanui hoki. Mēnā e hiahiatia ana, toro atu ki tētahi i te kura e mōhio ana ki tō whānau, ki tō tamaiti rānei, pērā i tētahi kaiako, tētahi kaitohutohu, tētahi kaiārahi ā-wairua rānei, ā, mahi ngātahi ki te waihanga mahere hei tautoko i a rātou.

Me whai hihiko hoki ngā mātua ki te rangahau i ētahi atu kōwhiringa mātauranga i tua atu i te kura tuku iho. Ka whakarato ngā kura pērā i The BUSY School i tētahi taiao haumaru, tautoko hoki, e āhei ai ngā ākonga nō ngā ahurea, nō ngā whakapapa rerekē ki te hono anō ki tō rātou ako, ki te rongo i te hononga, kia puāwai ai. Mā te torotoro i ēnei kōwhiringa, ahakoa mā te kōrero ki tētahi tangata, mā te toro rānei, ka whakatuwhera i ngā kuaha ki ngā āheinga hou e hāngai pai ana ki ngā hiahia o te ākonga.

Hei whakamutunga, ko te whakapau wā ki te mārama ki ngā hiahia o tō tamaiti, te mahi ngātahi me tōna kura, me te torotoro i ētahi atu huarahi, he hikoinga matua hei āwhina i a ia kia angitu.

Ka rapu rānei te The BUSY School Auckland i te mahi ngātahi me ētahi whakahaere, me ētahi atu kura, me ērā atu? Mēnā āe, pēhea, ā, ko wai rānei?

Āe rawa! Ka noho te mahi ngātahi hei ngākau o te huarahi a The BUSY School Auckland ki te tautoko i ā mātou ākonga. Ko tētahi āhuatanga matua o tō mātou kura ko te ara mahi kua whakaurua ki tō mātou maramataka, e hono ana i ngā ākonga ki ngā whai wāhitanga o te ao tūturu. Hei whakakaha i tēnei, ka whai mātou i ngā Kaiwhakahaere Ara Mahi hei hanga whatunga kaha ki ngā pakihi ā-rohe, ngā ahumahi me ngā whakahaere, kia whakarato i ngā wheako mahi whai tikanga me ngā ara ki te mahi mō ngā ākonga.

E whai ana hoki mātou ki te mahi ngātahi tata ki ētahi atu kura. Kua whakamōhiotia kē ētahi kura maha mō tō mātou noho me tō mātou kaupapa. Ka akiaki mātou i a rātou kia tūtohu mai i ngā ākonga ka whai painga pea i ā mātou ratonga, ā, e powhiri ana mātou i ngā whai wāhitanga kia mahi ngātahi ai mātou ki te whakarato tautoko motuhake kāore pea e wātea ana i ngā kura matua.

Ko te tirohanga o The BUSY School kia āwhina i ngā rangatahi kia oti ā rātou mātauranga, kia whakawhiti ki ngā mahi whai tikanga, ā, kia whai wāhi ki te whakarerekē pai i ō rātou hapori. Mā te mahi ngātahi me ngā kura, ngā pakihi me ngā whakahaere, e whai ana mātou ki te waihanga i tētahi āpōpō mārama ake mō ā mātou ākonga me ō rātou whānau, ā, kia whakapakari hoki i ngā hononga ā-hapori whānui.

He whakataukī whaiaro āu mō te oranga?

Ehara i te mea ka kīia he whakataukī, engari he paearu whaiaro āku e ārahi ana i ahau: ka pātai tonu au ki a au anō, "Ka whakapehapeha rānei ngā tāngata e aroha ana au ki a rātou—pērā i taku whaea me aku tamariki—mōku i tēnei wā?" Mēnā ka whakautua "āe", ka anga whakamua au. Mēnā kāore, kāore rānei i te mārama te whakautu, ka whakaaroaro au, ka whakatika i āku mahi.

Kua ārahi tēnei mātāpono i ahau puta noa i taku oranga, tae noa ki taku mahi whakaako. Ka whakamahara mai ki ahau kia aro nui, kia whakaute, kia whakahonore hoki i te hunga i tae mai i mua i ahau, me te hunga ka tae mai i muri i ahau. Hei kaiako, he mea nui ki ahau kia kite ngā ākonga e tino aro ana ahau ki tō rātou tipu me tō rātou oranga. Ko tāku whāinga kia kore rātou e angitu anake i ngā akoranga, engari kia rongo hoki rātou i te tautoko me te hihiri kia tū hei putanga pai rawa atu o rātou anō.

Hei whakakapi, e tino harikoa ana ahau kua tū mai te Kura BUSY i Auckland, e whakarato ana i tētahi wāhi ka taea e ngā ākonga me ngā whānau te hono anō ki te mātauranga i runga i te huarahi whai tikanga. He whai wāhi whakamīharo tēnei kia waihanga, kia tiaki hoki i tētahi hapori kura tautoko. Kei te hihiko ahau mō ngā ākonga me ngā whānau ka hono mai ki a mātou, ā, e titiro whakamua ana ahau ki te mahi ngātahi me ā mātou kaimahi, ākonga, whānau, ngā kura ā-rohe me ngā whakahaere. He wā tino whakamīharo tēnei mō te mātauranga, ā, e tūmanako ana ahau ka taea e tātou te hanga i tētahi pānga pai, mau tonu ki ngā oranga o ā mātou ākonga me te hapori.

Moana Rua o te Wā

E whakamōhio ana ki a Moana Va'aelua, te Tumuaki Matua o te peka hou o Auckland, New Zealand, kua whai wheako neke atu i te 25 tau, ā, he ngākau nui tōna ki te whakahihiko anō i ngā rangatahi ki tō rātou mātauranga.

Ngā Pūrongo Hou

Haere ki te ihirangi